Om maatschappelijk verantwoorde invordering te realiseren, werken 8 overheidsorganisaties samen binnen het programma Clustering Rijksincasso (CRI).
CRI bouwt diensten die burgers overzicht, regie en handelingsperspectief geven. Zo dragen we bij aan de bestaanszekerheid en het herstel van vertrouwen in de overheid.
Onze ambitie: één overheid die duidelijk is naar burgers, over grenzen van organisaties heen werkt en toegankelijke dienstverlening ontwikkelt die bijdraagt aan het voorkomen van schulden.
Onze visie:
- Eén overheid op het gebied van invordering
- Maatschappelijk en verantwoord innen met oog voor persoonlijke omstandigheden
- Ontwikkelen van toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening
- Voorkomen van het ontstaan en verder oplopen van problematische schulden
Een groeiende maatschappelijke uitdaging
Steeds meer mensen in Nederland kampen met financiële problemen. Bijna 10% van alle huishoudens heeft problematische betalingsachterstanden¹. Ook schulden bij de overheid dragen hieraan bij. Deze schuldenproblematiek leidt tot financiële stress, sociale uitsluiting en hoge maatschappelijke kosten: het kabinet berekende dat problematische schulden de samenleving jaarlijks minimaal 8,5 miljard euro kosten².
Wanneer vorderingen van verschillende overheidsinstanties zich opstapelen, kunnen burgers het overzicht en de grip op hun financiële situatie verliezen. Uit recent onderzoek van het CBS blijkt dat bijna 2 miljoen mensen een betalingsachterstand hebben bij ten minste één van de 8 uitvoeringsorganisaties binnen het samenwerkingsverband Clustering Rijksincasso, waarvan bijna 500.000 mensen overlappende achterstanden hebben bij twee of meer organisaties³.
Daarnaast nemen zowel de hoogte als de looptijd van betalingsachterstanden toe en groeit het aantal mensen met overlappende schulden. Dit onderstreept de maatschappelijke noodzaak van een gecoördineerde aanpak van overheidsincasso.
Een duidelijke politieke opdracht
Naast de maatschappelijke urgentie is er politieke wil om de schuldenproblematiek aan te pakken. Zowel het huidige (demissionaire) als het vorige kabinet heeft in hun regeerprogramma’s expliciet aandacht besteed aan het verbeteren van publieke en private invordering, met nadruk op het vroegtijdig oplossen van schulden.
In oktober 2024 presenteerde het kabinet een uitgebreid pakket aan maatregelen om het aantal huishoudens met problematische schulden terug te dringen, als reactie op de bevindingen van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) ‘Naar een beter werkende schuldenketen’.
De inzet: de overheid moet haar eigen rol als schuldeiser kritisch herzien, méér regie voeren op maatschappelijk verantwoord invorderen en zorgen voor betere samenwerking tussen publieke partijen. Er wordt gefocust op investeren in vroegsignalering, de ontwikkeling van een integraal schuldenoverzicht (inclusief private schuldeisers) en één loket voor overheidsincasso.
Animatievideo Clustering Rijksincasso
animatievideo Clustering Rijksincasso (ondertiteld)
DownloadTeveel mensen in Nederland hebben ernstige geldzorgen. Meer dan 725.000 huishoudens hebben te maken met problematische betalingsachterstanden. Dat is bijna 10% van alle huishoudens in Nederland. De overheid wil mensen met financiële problemen helpen. Het doel is om het aantal huishoudens met problematische schulden vóór 2030 te halveren.
Veel mensen moeten ook wat aan de overheid betalen. Door maatschappelijk verantwoord te incasseren willen we voorkomen dat er onnodig schulden ontstaan. Eén van de manieren waarop we dit willen bereiken, is door als één overheid samen te werken wanneer iemand betalingsachterstanden heeft bij verschillende overheidsorganisaties.
Zo kan iemand bijvoorbeeld in de knel komen door het niet op tijd betalen van een verkeersboete bij het CJIB, een achterstallige zorgpremie bij het CAK en het te laat aflossen van een studieschuld bij DUO. Op dit moment is er nog geen centrale plek waar je als burger al deze betalingsverplichtingen bij de overheid makkelijk kunt terugvinden. Daarnaast moeten er nu vaak nog losse betalingsregelingen bij deze instanties afgesloten worden om alle betalingsachterstanden weg te werken.
Dat is ingewikkeld en kan eenvoudiger. Daarom is Clustering Rijksincasso er. Op dit moment werken acht overheidsorganisaties samen aan de ontwikkeling van een eenvoudiger systeem. Het doel van Clustering Rijksincasso is voorkomen dat schulden bij de overheid onnodig ontstaan of verder oplopen.
Vanaf 2025 doen we dat met het Vorderingenoverzicht Rijk. Een handig, actueel en veilig overzicht waarmee je in één oogopslag een overzicht van al je betalingsverplichtingen bij overheidsinstanties krijgt. In de mobiele app, of via MijnOverheid.nl op een computer, krijg je direct inzicht in jouw persoonlijke situatie.
Heb je meerdere openstaande rekeningen bij verschillende overheidsorganisaties en kun je die niet op tijd, of niet in één keer betalen? Dan is er de Betalingsregeling Rijk. Hiermee betaal je alle openstaande rekeningen met één simpele betalingsregeling. Wij regelen de rest en zorgen dat je betalingen netjes worden verdeeld over alle overheidsinstanties. Zo hoef jij je geen zorgen te maken over ingewikkelde systemen en regelingen.
Het is de bedoeling dat in de komende jaren steeds meer overheidsorganisaties gaan deelnemen aan het project. Zo kunnen we straks echt als één overheid een persoonlijke dienstverlening bieden en voorkomen dat schulden onnodig ontstaan of oplopen.
Clustering Rijksincasso - Eén overheid. Eén dienstverlening. Eén Rijksincasso.
Bronvermelding:
1 – Onderzoeksrapport ‘De maatschappelijke kosten van schuldenproblematiek’ door Hogeschool Utrecht, NIBUD en Panteia, i.o.v. Interdepartementaal Beleidsonderzoek Problematische Schulden, juni 2024
2 – CBS dashboard ‘Schuldenproblematiek in beeld’, november 2024
3 – CBS dashboard ‘Betalingsachterstanden bij uitvoeringsorganisaties’, december 2024